Ο ιδιοκτήτης των μαρμάρων του Παρθενώνα

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα που εκτίθενται στο Βρεττανικό Μουσείο αφαιρέθηκαν από τον Τόμας Μπρους, 7ο κόμη του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803, και μεταφέρθηκαν στην Βρετανία το 1806. Ο Τόμας Μπρους εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική ηγεμονία στην Ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον Οθωμανό Σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον Παρθενώνα με σκοπό τη μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Τα γλυπτά, που έμειναν γνωστά με την ονομασία Ελγίνεια Μάρμαρα, τα αγόρασε από τον Μπρους η Αγγλική κυβέρνηση το 1816 και από τότε βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο.

Σε πρόσφατη συνέντευξη που έδωσε  ο Γερμανός ιστορικός τέχνης και διευθυντής του Βρετανικού μουσείου Χάρτβικ Φίσερ στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» δήλωσε ότι: «Τα αντικείμενα της συλλογής του Βρετανικού μουσείου βρίσκονται υπό την ιδιοκτησία των επιτρόπων του Μουσείου. Δεν υπάρχει περίπτωση δανείου επ΄αόριστον των γλυπτών, καθώς και ότι το Βρετανικό μουσείο όταν δανείζει, το κάνει σε εκείνους που αναγνωρίζουν την ιδιοκτησία των αντικειμένων».

Ας δούμε λοιπόν τι εννοείτε ιδιοκτησιακό καθεστώς στα μάρμαρα που κατασκευάστηκαν πριν είκοσι πέντε αιώνες προερχόμενα από το βουνό της Πεντέλης, σχεδιασμένα από ελληνική σκέψη και σμιλεμένα από ελληνικά χέρια.

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα αποτελούνται από το υλικό, το μάρμαρο δηλαδή, από το σχέδιο, την μορφή δηλαδή που πήρε το μάρμαρο εκ της οποίας αυξήθηκε η αξία του ως αντικείμενο, και τελικά τον συμβολισμό του αντικειμένου, για ποιο λόγο δηλαδή κατασκευάστηκε.

Σε ότι αφορά το υλικό, αν όντως επιθυμεί το Βρετανικο μουσείο να εκθέτει μάρμαρα Πεντέλης, θα μπορούσε πολύ άνετα να προμηθευτεί άμεσα την ποσότητα που θέλει, με πιστοποιητικά και νόμιμο τιμολόγιο.

Αν τα μάρμαρα Πεντέλης που θα προμηθευτεί τα θέλει σε κάποια συγκεκριμένη μορφή βάσει κάποιων σχεδίων, μπορεί να προσλάβει εξαίρετους τεχνίτες και γλύπτες και να τα μορφοποιήσει ακριβώς όπως επιθυμεί.

Τον συμβολισμό όμως και το νόημα των συγκεκριμένων μαρμάρων δεν μπορεί να τα αγοράσει το Βρετανικό μουσείο και δεν έχει το δικαίωμα να δηλώνει ιδιοκτήτης τους. Ούτε αυτός που τα αποκαθήλωσε είναι ιδιοκτήτης, ούτε αυτός που έδωσε την άδεια.

Νομίζω ότι ιδιοκτήτης είναι ο δημιουργός και μόνον αυτός έχει το δικαίωμα να τα παραχωρήσει ή να τα πουλήσει. Στην συγκεκριμένη περίπτωση τα μάρμαρα ανήκουν στο ναό του Παρθενώνα, ο οποίος χτίστηκε προς τιμήν της θεάς Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας.

Αυτό που συνέβη πριν δύο αιώνες νομίζω ότι στις μέρες μας ονομάζεται αρχαιολογικό λαθρεμπόριο. Είμαι σίγουρος ότι καμία τέτοια πρόθεση δεν είχε το Ηνωμένο Βασίλειο όταν τα αγόρασε που έως και σήμερα έχει τιμήσει τα μάρμαρα του Παρθενώνα στον εξαιρετικό χώρο που εκτίθενται με την άρτια συντήρησή τους. Αυτό όμως έχει σχέση με το αντικείμενο και όχι με τον συμβολισμό.

Δεν είναι ιδιοκτήτης ούτε των αντικειμένων ούτε των συμβολισμών, απλά τα εκθέτει όπως θα μπορούσε να τα εκθέσει οποιοδήποτε άλλο μουσείο.

Η ιστορία είναι γεμάτη λάθη και αυτά μας οδηγούν στην αλήθεια. Ο σκοπός της ζωής ενός λάθους είναι να διορθώνεται. Αν το Βρετανικό Μουσείο πιστεύει ότι είναι ο ιδιοκτήτης των μαρμάρων του Παρθενώνα κάνει λάθος. Πνευματικός ιδιοκτήτης είναι η ανθρωπότητα και φυσικός ιδιοκτήτης ο Παρθενώνας.

Related Posts